ویژگی های مدیران وکارگزاران از دیدگاه قرآن کریم

پژوهشگر: موسی مباشری

مقدمه

       برای پرداختن به مسائل مختلف مدیریت، بهتر است ابتدا عواملی را که در موفقیت مدیر نقش عمده‏ای دارند و او را از میان انبوه مشکلات عبور می‏دهند و بر قله پیروزی می‏نشانند، بررسی و بیان کنیم.به راستی، مدیر موفق کیست و مدیر موفق و کارآمد چه ویژگی‏ها و نشانه‏هایی دارد؟آیا اخلاق نیک، عامل اصلی در موفقیت مدیران است؟ یا اینکه دوراندیشی و دقت نظر و توانمندی آنها موفقیت آنان را تضمین می‏کند و یا بهره‏مندی از امکانات لازم، وجود قوانین جامع و مفید، تخصص، تعهد و مسائلی از این گونه موفقیت‏آور است.آنچه در پاسخ به این پرسش‏ها می‏توان گفت این است که همه شرایط یادشده در پیشرفت برنامه‏ها و توفیق مدیر نقش مؤثری دارند و فراهم‏نبودن هر کدام، ناکامی و شکست مدیر را به همراه خواهد داشت.

1-ایمان ومعنویت

       در آیات قرآن به مواردی اشاره شده که ایمان به آنها لازم و ضروری است و جامع همه آنها ایمان به غیب است، (به هر آنچه از حواس بشری پنهان است و پیامبران از آن خبر داده‌اند غیب گفته می‌شود) ایمان به غیب شامل ایمان به خدا، فرشتگان، پیامبران، قیامت، بهشت و جهنّم و... می‌شود، البته گاه غیب به موارد خاصی چون خداوند، قرآن، قیام حضرت مهدی و... تأویل برده شده است که اشاره به برخی مصادیق غیب دارد.   در نظام اسلامی مدیریت‏ها و سرپرستی‏ها به کسانی واگذار می‏شود که در اندیشه و عمل، به اسلام ایمان آورده باشند که این‏گونه انسان‏ها را با راهنمایی قرآن، با عنوان‏هایی چون: «صالحین»، «متقین»، «صادقین»، «مخلصین» و «محسنین» می‏شناسیم.از دیدگاه قرآن بنابر سنت خداوندی و خواست الهی، مدیریت و سرپرستی زمین و ساکنان آن باید به دست صالحان و شایستگان مؤمن باشد:« أَنَّ اْلأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ؛ به طور حتم، بندگان شایسته و صالح من «مدیریت» زمین را وارث خواهند شد».(انبیاء: 105)

        امام علی علیه‏السلام می‏فرماید : «هر مدیری که مقام و قدرت خود را در خدمت دین قرار دهد، همه قدرت‏ها و مدیریت‏ها تسلیم او خواهند شد و هر که دین را در خدمت مقام خود قرار دهد، همه در او طمع کنند.»از نشانه‏های دین‏باوری در مدیران، عدالت‏پیشگی و انصاف در کارها و برقراری حق است. مدیر دیندار و باایمان به مقام و موقعیت خود به عنوان فرصتی برای خدمتگزاری می‏نگرد نه حکومت و ریاست صِرف. خداونددر سوره ال عمران ،آیه 28 می فرماید:                                           «لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنینَ ... ».    
نباید سرپرست مؤمنان از غیر خودشان باشد.در جامعه اسلامی، ایمان داشتن شرط اصلی برای انتخاب مدیر و سرپرست است و اصولاً پست‌های کلیدی (همچون مدیریت)، نباید به افراد بی ایمان واگذار شود، چون امکان سوء استفاده در این سمت‌ ها فراوان است.

¤ نویسنده: موسی مباشری